SubMindTherapy » Chroniczny stres

Dlaczego organizm nie potrafi się wyłączyć?

Wiele osób myśli o stresie jak o chwilowym napięciu. Trudniejszy dzień, konflikt, nadmiar obowiązków. Problem zaczyna się wtedy, gdy stres przestaje być krótką reakcją organizmu, a staje się jego codziennym sposobem funkcjonowania.

Człowiek może dalej chodzić do pracy, spotykać się z ludźmi i wykonywać swoje obowiązki, a jednocześnie żyć w stanie ciągłej mobilizacji. Nie zawsze wygląda to dramatycznie. Często bardziej przypomina poczucie, że organizm ani na chwilę nie schodzi z wysokich obrotów.

Wieczorem ciało jest zmęczone, ale głowa nadal pracuje. Ktoś siada „na chwilę” z telefonem i po godzinie dalej scrolluje, mimo że chciał odpocząć. Inna osoba wyjeżdża na urlop, ale mimo wolnego czasu nadal nie potrafi naprawdę się rozluźnić. Organizm przez długi czas przyzwyczajony do ciągłej mobilizacji nie zawsze umie od razu przejść w stan regeneracji. Organizm potrzebuje czasu, żeby zorientować się, że nie musi już cały czas pozostawać w gotowości.

Neurobiologia stresu pokazuje, że układ nerwowy nie reaguje wyłącznie na realne, fizyczne zagrożenie. Reaguje również na przewlekłą presję, przeciążenie, brak odpoczynku i długotrwałe poczucie braku bezpieczeństwa. Jeżeli taki stan utrzymuje się przez dłuższy czas, organizm stopniowo zaczyna się do niego adaptować.

Właśnie dlatego chroniczny stres potrafi utrzymywać się nawet wtedy, gdy teoretycznie „wszystko jest już w porządku”. Po długotrwałym przeciążeniu autonomiczny układ nerwowy nie zawsze wraca od razu do stanu regeneracji tylko dlatego, że problem minął. Potrzebuje czasu i powtarzalnych doświadczeń, które pokażą mu, że poziom zagrożenia rzeczywiście się zmienił.

Dlaczego zebry nie mają wrzodów, a ludzie tak?

Książka Roberta.M Sapolsky'ego „Dlaczego zebry nie mają wrzodów" dobrze pokazuje różnicę między stresem ostrym a chronicznym. Zebra doświadcza silnego stresu głównie wtedy, gdy realnie walczy o przetrwanie. Gdy zagrożenie mija, jej organizm wraca do równowagi. U człowieka mechanizm stresowy działa biologicznie bardzo podobnie, ale może zostać uruchomiony także przez myśli, przewidywania i wyobrażenia. Potrafimy analizować przeszłość, przewidywać najgorsze scenariusze i utrzymywać reakcję stresową przez tygodnie albo miesiące, mimo że obiektywne zagrożenie nie znajduje się tuż przed nami.

Sam stres nie jest więc problemem. Krótkotrwała mobilizacja pomaga nam działać, reagować i przetrwać trudniejsze sytuacje. Obciążające staje się dopiero długotrwałe pobudzenie układu nerwowego i brak regeneracji.

Z tego powodu wiele popularnych metod radzenia sobie ze stresem przynosi jedynie chwilową ulgę. Człowiek próbuje „uspokoić głowę”, podczas gdy napięcie utrzymuje się już również w reakcjach ciała i autonomicznego układu nerwowego. I właśnie dlatego sam logiczny argument: „przecież już jest dobrze”, często nie wystarcza. Organizm potrzebuje doświadczenia bezpieczeństwa, a nie wyłącznie intelektualnego przekonania, że wszystko jest pod kontrolą.

Jak wyjść z błędnego koła mobilizacji?

Regulacja układu nerwowego nie musi jednak oznaczać wielkiej życiowej rewolucji. Badania nad stresem pokazują raczej znaczenie małych, regularnych sygnałów bezpieczeństwa niż jednorazowych zrywów motywacji. Jakość snu, rytm dnia, odpoczynek, kontakt z ciałem czy ograniczenie ciągłego przeciążenia bodźcami wpływają na funkcjonowanie organizmu silniej, niż nam się wydaje.

Chroniczny stres bardzo rzadko znika po jednym „przełomie”. Znacznie częściej jest to proces, w którym układ nerwowy krok po kroku uczy się, że nie musi już przez cały czas funkcjonować tak, jakby zagrożenie było tuż obok.

W SubMind Therapy pracujemy z chronicznym stresem i przeciążeniem układu nerwowego poprzez połączenie pracy z ciałem, uważności, technik relaksacyjnych oraz lepszego rozumienia mechanizmów stresu. Praca odbywa się zarówno podczas sesji indywidualnych, jak i warsztatów grupowych.

Łukasz Kłys, SubMind Therapy